Dnia 6 września 2009 roku podczas czterdziestego Zjazdu Fizyków Polskich miała miejsce premiera multimedialnego kursu fizyki stworzonego przez wydawnictwo ZamKor. Aby dowiedzieć się więcej o kursie, porozmawiamy z Jakubem Wąsowiczem – Dydaktykiem Medialnym i jednym z autorów treści merytorycznych zawartych w kursie.

Red.: Kto może korzystać z e-kursu?

Jakub Wąsowicz: Z kursu może korzystać każdy zainteresowany, jednak są pewne grupy odbiorców, o których myśleliśmy, tworząc ten kurs.

Pierwszą taką grupą są uczniowie przygotowujący się do matury z fizyki na poziomie rozszerzonym. W obrębie poszczególnych działów fizyki kurs zawiera wszelkie potrzebne wiadomości i ćwiczenia pozwalające na solidne przygotowanie się do egzaminu maturalnego. Konstrukcja kursu pozwala jednocześnie na łatwe pominięcie treści dodatkowych, które zostały umieszczone w dodatkowych okienkach. Dzięki temu z kursu mogą korzystać wszyscy uczniowie uczący się fizyki w szkole ponadgimnazjalnej. Ze względu na liczne wyprowadzenia wzorów i przedstawienie zagadnień fizycznych w formie animacji, kurs jest również przydatny dla uczniów mających zaległości bądź trudności w nauce fizyki.

Kolejną grupą odbiorców, która może wykorzystać kurs, są nauczyciele. Początkujący nauczyciele mogą potraktować kurs jako wskazówkę do tego, w jaki sposób przygotowywać lekcje. Natomiast doświadczeni nauczyciele mogą wykorzystywać elementy kursu jako pomoc dydaktyczną w czasie trwania lekcji. Często brak czasu lub brak sprzętu uniemożliwiają przeprowadzenie doświadczenia na zajęciach. W takiej sytuacji można posłużyć się filmem bądź animacją zawartą w kursie, prezentującą dane doświadczenie. Nauczyciel może również zadać uczniom do domu przerobienie wiadomości zawartych w kursie. Kurs może być też z powodzeniem wykorzystywany przez korepetytorów. Zazwyczaj korepetycje odbywają się w domowych warunkach bez dostępu do pomocy dydaktycznych. Również tutaj pomocne są filmy i animacje zawarte w kursie.

Kurs jest też przydatny dla studentów pierwszych lat studiów technicznych i przyrodniczych. Często skomplikowany aparat matematyczny, stosowany na studiach, przesłania istotę zjawisk fizycznych. Fizyka prezentowana w kursie pozbawiona jest uniwersyteckiego aparatu matematycznego, a ogranicza się jedynie do matematyki na poziomie liceum. Tak więc kurs może być traktowany przez studentów jako swoiste repetytorium z fizyki.

Red.: Skąd czerpano pomysły na rozwiązania dydaktyczne zawarte w kursie?

J.W.: Wydawnictwo ZamKor i współpracujący z nim dydaktycy fizyki przez lata wypracowywali efektywne metody dydaktyczne ułatwiające uczniom przyswojenie i zrozumienie zagadnień fizycznych. Tworząc multimedialny kurs fizyki, oparliśmy się na tym doświadczeniu. Lekcje opracowaliśmy w korelacji z podręcznikami oferowanymi przez wydawnictwo ZamKor. Wiele z zawartych w nich treści zostało ujętych w interaktywnej i multimedialnej formie, przez co zyskały zupełnie nową jakość. Graficzne i dynamiczne ujęcie tłumaczonych zjawisk pozwala na ich lepsze zrozumienie. Oczywiście w kursie nie brak elementów zupełnie nowych, a wśród nich treści interdyscyplinarnych i ciekawostek.

Red.: Jakie są główne cechy i zalety kursu?

J.W.: Jedną z głównych zalet kursu jest jego interaktywność. Elementy interaktywne w kursie to przede wszystkim symulacje i zadania aktywizujące.

W kursie wyróżniamy dwie grupy symulacji: symulacje doświadczeń i symulacje zjawisk lub problemów. Większość symulacji zaopatrzonych jest w odpowiednie wykresy, które są rysowane na bieżąco w trakcie ich trwania. W zależności od wybranych parametrów początkowych uczeń może obserwować, jak zmienia się wynik doświadczenia lub przebieg zjawiska (rys. 1).

Rys.1.

Zadania aktywizujące umieszczone zostały w toku lekcji tak, aby sprawdzały zrozumienie danej partii materiału. Wśród zadań aktywizujących wyróżniamy kilka ich typów, takich jak: zadania testowe, zadania typu prawda czy fałsz, połącz elementy lub uzupełnij zdania.

Kolejną zaletą kursu jest zastosowanie multimediów pozwalających na ułatwienie przyswajania wiedzy. Uczeń otrzymuje informacje wzrokowe i słuchowe jednocześnie, co zwiększa ilość zapamiętanych treści. Do elementów multimedialnych w kursie należą głównie animacje i filmy.

Animacje pozwalają na lepsze zrozumienie problemów, które trudno pojąć w oparciu o statyczne rysunki. Ujęcie zjawiska fizycznego w postaci animacji pozwala na jego analizę na bieżąco, w trakcie jego trwania. Animacje opatrzone są szczegółowymi komentarzami i rysunkami. Wszystkie wzory pojawiające się w animacjach są wyprowadzone krok po kroku (rys. 2).

Rys.2.

Oprócz animacji kurs zawiera także filmy dydaktyczne przedstawiające ciekawe doświadczenia. Niektóre z nich uczeń może wykonać samodzielnie (rys. 3). Są też takie, które z braku sprzętu nie zawsze można pokazać na lekcji lub w domu.

Prawie każda lekcja w kursie zawiera zadania rachunkowe lub problemowe. W czasie rozwiązywania zadania uczeń może, w razie trudności, skorzystać z dołączonej do zadania wskazówki. Dostępne jest też pełne rozwiązanie zadania opatrzone komentarzem. Jest to kompletna prezentacja sposobu rozwiązania zadania, zawierająca informacje o tym, z jakich praw skorzystać oraz jakie wzory i ich przekształcenia należy zastosować.

Zawarte w kursie lekcje są zgodne z podstawą programową i stanowią solidne przygotowanie z fizyki na poziomie egzaminu maturalnego.

Rys.3.

Red.: Jak kurs wygląda od strony wizualnej?

J.W.: W kursie zadbano o to, aby szata graficzna była estetyczna i przyjemna dla użytkownika. Fizyka nie jest przedmiotem łatwym i nastręcza trudności wielu uczniom, przez co jej nauka może być nużąca. Jednym z naszych celów było stworzenie takiej oprawy graficznej, która zaciekawi użytkownika i pomoże mu dotrwać do końca kursu. Bogata i ciekawa szata graficzna jest jednocześnie bardzo subtelna, przez co nie przeszkadza, a wręcz pomaga w skupieniu się na treściach zawartych w lekcjach (rys. 4).

Rys.4.

Red.: Co można powiedzieć o strukturze i obsłudze kursu?

J.W.: Kurs składa się z rozdziałów odpowiadających działom lekcji, które z kolei zostały podzielone na lekcje. Każda lekcja składa się z ekranów i jest zbudowana w oparciu o podobny schemat mający strukturę liniową (schemat 1).

Pierwszy ekran to przedstawienie tematu lekcji i jej celów. Na drugim ekranie każdej z lekcji znajduje się wstęp, który ma zachęcić ucznia do jej przerobienia. We wstępie uczeń dowiaduje się, dlaczego poznaje dane wiadomości oraz gdzie one mają zastosowanie w otaczającym go świecie. Kolejne ekrany zawierają rozwinięcie tematu. W tym miejscu pojawiają się ekrany statyczne oraz animacje, symulacje, zadania aktywizujące i filmy. Następnie w lekcji pojawiają się ekrany podsumowujące, na których umieszczona jest esencja wiadomości z całej lekcji. Na końcu prawie każdej lekcji znajdują się zadania końcowe.

Na każdym etapie użytkownik może powrócić do treści już przerobionych lub przejść o kilka ekranów do treści go interesujących. Poruszanie się w kursie ułatwia historia przeglądanych ekranów. Przydatnym narzędziem w rękach użytkownika jest indeks pojęć. Za jego pomocą można w prosty sposób odnaleźć ekrany powiązane z poszukiwanym pojęciem.

schemat 1.

Red.: Jak można uzyskać dostęp do kursu?

J.W.: Kurs został umieszczony na stworzonej w tym celu Platformie Edukacyjnej. Aby z niego korzystać, należy odwiedzić stronę platforma.edu.pl i utworzyć konto użytkownika. Po aktywowaniu konta można zalogować się do platformy za pomocą podanego adresu e-mail i hasła.